NHÀ VĂN

28/01/2013

Hồi ấy hai anh em mình đều bé nhưng đều yêu văn chương. 
Một buổi chiều, anh Lập hộc tốc về nhà, thì thầm:- Tau gặp một nhà văn ở tỉnh rồi. Tau vô hầm mần nhà văn đã. Tôi ngơ ngác:- Răng lại phải vô hầm mần nhà văn?. Anh Lập thì thầm:-Chú nhà văn ấy dặn rứa. Phải vô hầm ngồi trước trang giấy, miệng cắn bút, tư duy, chìm đắm trong ý nghĩ, đẩy cảm xúc lên thật nhiều, cảm xúc trào qua tim, trào qua đầu, trào xuống bàn tay cầm bút, viết ra chữ, rứa là mần nhà văn. Nói rồi, anh Lập bước xuống hầm, tay ôm tệp giấy. Tôi thòm thèm nhìn theo. Không chịu được, sau gần một tiếng, tôi rón rén bước xuống hầm. Tôi thấy anh Lập đang dùng dầu cùlà bôi lên mắt. Tôi thì thào:- Anh răng rứa. Răng anh bôi dầu lên mắt?. Anh Lập nhìn tôi, hai con mắt đỏ ngầu, nước mắt trào ra: Đọc tiếp »

Advertisements

DẺ QUÊ

17/01/2013

Dẻ quê
Cứ vào dịp cuối năm, một chút gió heo may, một chút mưa rất nhẹ, không gian đang chuyển sang xuân, như thế là vào mùa dẻ ra hoa. Năm nào tôi cũng lên rừng dẻ Quảng Lưu và ngắm dẻ ra hoa. Hoa dẻ nở bung ra bé xíu như đồng tiền, trắng phau, cả rừng dẻ bùng lên một màu trắng của hoa trông như đêm qua tuyết mới rơi, còn đọng lại chút bông tuyết trên những ngách lá xanh thẩm. Đọc tiếp »


THĂM CHỊ HOÀNG CÚC

14/01/2013

Tối nay thăm chị Hoàng Cúc ( diễn viên- nsnd- kịch Hà Nội). Chị khỏe, vui, cười suốt nhưng chị đang mang trọng bệnh. Qua một giai đoạn điều trị cao, bệnh chị ổn định. Chị khoe cháu nội 4 tháng tuổi và cô con dâu đẹp như hoa hậu cũng là diễn viên của Nhà hát kịch Hà Nội. Mình không hỏi chị nhiều về bệnh, sợ chị buồn. Thương chị lắm,nhớ mấy năm trước, chị vẫn gọi mình tới, dúi cho ít tiền rồi đưa tay nâng mặt nhàu nhàu của mình lên, cười, mắt chị long lanh: sao em nghèo mãi thế hả em.Hai chị em lại ù òa cười. Mình tặng chị tiểu thuyết cát trọc đầu. Tao đọc luôn đêm nay- chị nói thế.Mình nói để em chụp ảnh chị bế cháu nội đưa lên fb nhé. Chị xua tay, khoan đã, để tao điểm trang tươi tắn chút, không bạn đọc thấy mặt tái xanh tưởng sắp chết. Rồi lại cười. Chị nói, chị muốn xem vở diễn Âm binh của Vinh, nghe nói quá hay. Đưa anh em ra diễn đi, diễn sớm đi nhé.Mình dạ. Chị nói, tao vừa được nsnd là có công của Vinh, vai Vinh viết cho chị giành huy chương vàng, đủ tiêu chuẩn, nhỉ. Ra về, chị lại nhắc, chị muốn xem vở âm binh, nhanh em nhé. Vâng. Mình hiểu đó là mệnh lệnh. Dù mang vở diễn ra chỉ diễn tại nhà cho chị xem, mình cũng phải làm ngay. Em thương chị lắm, và khả năng em chỉ có thế thôi chị ạ, em và bạn bè em sẽ làm mọi cách để đưa vở diễn từ Sài Gòn ra với chị.

anh chi Hoang Cuc


NHỚ MẠ

14/01/2013

nho ma

Mạ ở dưới cát sâu, chẳng còn nhớ con đâu
Thăm thẳm thế, cách xa muôn trùng thế
Con nghe nói bên kia thế giới
Là thiên đường và những hoan ca

Mạ ở dưới cát sâu, chẳng còn nhớ con đâu
Con từng đi khắp bốn phương trời đất
Có khi ngạo mạn với đời mình đã tung hoành ngang dọc
Ngang dọc đất nước mình, ngang dọc thế gian

Mạ ở dưới đất sâu mạ chẳng biết đâu
Con đường nào con đi rồi cũng về với mạ
Vốc nắm cát trên mộ mạ lên là vũ trụ
Thắp nén nhang con phụng phịu gọi tên

Mạ ơi mạ ơi, tóc trên đầu con đã bạc trắng rồi
Sao vẫn bé thơ đòi mạ bế
Ôi nấm mộ con ngồi như ngồi trong lòng mạ
Con đường nào con qua cũng về với mạ thôi

Con đường nào con qua cũng nhớ mạ từng lời
Lúc khổ đau con níu lời ru của mạ ngày xưa mà đứng dậy
“Một vạn cũng bỏ, lấy xu đi đò”
Mạ dặn thế và con làm thế
Con đường nào con qua cũng về với mạ thôi

Mạ ở dưới cát sâu mạ có nhớ con không
Con nhớ mạ, con chạy về trên cát
Con nhớ mạ,con ngồi yên trên cát
Con nhớ mạ, con thắp hương trên cát
Mạ ở dưới cát sâu mạ có nhớ con không

Con đường nào con qua cũng về với mạ thôi
Mạ vẫn giữ cho con nơi nương tựa
Dù ở dưới cát sâu, con vẫn cần đến mạ
Một nén hương, bên mạ, ấm yên lòng

Một buổi chiều Hà Nội quấn trong đông
Con nhớ mạ lấy cát ra ngồi ngắm
Nắm cát nhỏ lấy từ mộ mạ
Nắm trong tay, nhớ mạ để ấm lòng
Dưới cát sâu mạ có nhớ con không?


CƯỜI

27/12/2012


Không được mày ạ. Sao không được. Lên chức lãnh đạo là rất khó,là rất quan trọng, là rất vinh dự tự hào, mày cười thế không được. Sao không được. Đấy chỉ là điệu cười bạn bè một thuở, cười trong, cười hồn nhiên như ốc sên, cười tươi tắn, cười xinh xắn, bây giờ mày lên lãnh đạo, cười thế không được, phải tập, tập, tập.
Phải tập.
1-Cười đón cấp trên: Chương này trình bày phương pháp, động tác, cách thức, phong thái, âm thanh, khóe miệng nở ra khép lại khi cười đón cấp trên.Đó là một nụ cười làm cấp trên thấy rõ mình là cấp trên, còn cái thằng đang cười bắt tay mình rõ là cấp dưới. Cười thế gọi là cười hạ.
2.Cười về với cấp dưới: Chương này trình bày phép biện chứng khoa học về kiểu cười khi về với cấp dưới, cười nhếch, cười mỉm, cười khà ngắn và gọn, đủ cho cấp dưới hiểu được rằng, mày chính là cấp dưới, cần nhận sự bảo ban, cần nhận ơn mưa móc, cười như vậy gọi là cười thượng.
3.Cười khi bị la ó, bị phản đối, bị xem xét kỷ luật: Chương này trình bày kiểu cười thân thiện, cười hữu hảo, cười ngọt ngào, cười mềm mại,nhằm bảo đảm một cách chắc chắn rằng, mọi kẻ nhìn vào sẽ thấy mình đang cười xá tội, cười quỵ lụy, cười van xin, cười hứa hẹn, có thể vừa cười vừa nháy mắt để làm rõ chủ đề xin xỏ, cười như thế gọi là cười hòa.
4. Cười khi thoát nạn kỷ luật, vẫn nguyên chức nguyên quyền, sau khi đã vượt qua giông bão. Chương này trình bày phức hợp các nụ cười mang nội dung như cười xòa, cười hếch, cười mửa, cười gằn, cười bỉ, phối kết hợp với động tác ngửa mặt lên trời, động tác này chứng minh rằng ta là ta, vẫn ta, làm đéo gì được ta. Kiểu cười này mới xuất hiện tại nước Việt. Kiểu này gọi là cười thoát.
5.Cười khi o bế, nhóm họp băng nhóm, câu kết, liên kết, quấn kết, bàn mưu cắt tiết, bàn mưu góp tiết, gom mọi thứ có thể gom được để thành đại gia…Chương này trình bày các kiểu cười đông người cùng hội cùng thuyền cùng tiền cùng gái. Kiểu cười này gọi là cười nhóm
6.Kiểu cười không mong muốn là khi bị lật, bị đổ, bị phang, bị giáng, bị ngã, bị vấp, bị chết…Chương này kết luận kiểu cười cuối gọi là cười lật.
Chúng ta học tiếp….
Hô hô


KHÓC

26/12/2012

KHÓC 

Mạ mình hồi trẻ được sung vào tổ khóc mướn của thị trấn. Những gia đình nào ít con cháu, khi ông bà tạ thế, để cho đám tang thêm phần ” đau thương”, người ta mời những người có tiếng khóc to, khỏe,dài, dai, dẽo, mời tới khóc. Mạ mình thì khỏi nói, gì chứ khoản khóc, bà mần tưng bừng, nhờ bà khóc mồi, mà con cháu khóc theo.Mạ mình vừa khóc vừa kể lễ công đức người đã khuất, rồi kể lễ nỗi đau của người còn sống, vừa khóc vừa đập tay đập chân, bứt tóc, lau mặt, vừa gào, vứa nấc, vừa rú, khiến cho những ai có quả tim thép cũng phải rơi lệ.
Mình hay đi theo mạ ở những đám khóc thuê để được ăn xôi thịt.
Có bữa, mạ đang khóc rung chuyển bên quan tài, đột ngột mạ dừng phát, nói: Vinh ơi, tới đây mạ cho xôi. Mình chạy tới, cầm nắm xôi xong, chưa kịp hỏi câu gì mạ đã òa lên khóc, lại đập tay đập chân, khóc mà mắt ráo hoảnh, khóc mà mặt tươi hơn hớn…
Nhưng có một lần ba mình tới chỗ mạ khóc thuê, kéo tay mạ ra sân:
-Sao tới khóc nhà này
-Họ thuê mà
-Thuê cũng không khóc. Nhà cái thằng hàng xóm này giàu vậy nhưng suốt ngày chơi đểu, đâm bị thóc, chọc bị gạo, lấn đất, lấn vườn, gây bao nhiêu sóng gió cho nhà mình, cho hàng xóm, nó chết kệ xác nó, khóc làm cái gì.
Mạ mình cãi:
-Anh cứ nói thế, phải giữ hòa hiếu chứ. Nó chiếm đất mình thì mình đã chửi nó rồi, nay nó chết thì phải khóc giúp nó một tiếng chứ, phải giữ hòa hiếu chứ.
Ba mình trợn mắt:
-Ta địch phải rõ ràng, bà thì cứ lẫn lộn bạn thù, tù mù chiến lược, về.
-Thế không đợi khóc xong lấy tiền công à?
-Cứ dây vào tiền của nó là quên hết, nó đểu cũng quên,nó ác cũng quên, nó khốn nạn cũng quên, tới lúc nó dắt, nó kéo, nó dúi, nó xúi,nó lừa,rồi nó cướp cả nhà, cả vườn, khi đó thì không ai thuê khóc cũng phải khóc, hiểu chưa?


CÁT

13/11/2012

Những hạt cát quê tôi như những khối thạch anh nhỏ xíu, ba cạnh, bốn cạnh, năm bảy cạnh và trắng lắm, trắng tựa gì nhỉ, như mạ tôi hay ví von, trắng như nước mắt. Hạt cát sắc cạnh ấy nhỡ vào mắt có thể làm sây sát, sưng tấy, đỏ hoe. Vài hạt cát thô ráp, nhọn sắc kia có thể làm trầy da, làm tổn thương thân thể. Nhưng khi cả triệu triệu hạt cát bên nhau, thành lớp, thành mái cát, thành động cát, thành doi cát, ta đặt bàn chân lên thấy êm ru, thấy mát tươi, thấy mềm như lụa. Ơ. Hóa ra những nỗi đau, những tổn thương, những số phận sắc nhọn nếu đứng một mình đôi khi gục ngã, đôi khi bị loại bỏ, đôi khi bị oan nghiệt, nhưng đứng hết bên nhau, lớp lớp bên nhau, như ngàn vạn cái cực, cái khổ, cả làng, cả thôn, cả xã dân tôi bên nhau, cái khổ xếp bên nhau, cứ thế, thì hình như không còn cái khổ nữa mà nỗi đau mềm lại, sự cực nhọc mềm lại, thân phận thua thiệt mềm lại, mềm hết lại như mái cát, để rồi làng trên xóm dưới, ùa òa tiếng cười, đạp trên nỗi cực khổ mà cười, mà nương tựa nhau như những hạt cát, thành sức mạnh, thành chí hướng, thành bờ lũy, chống lại cái cực, chống lại thân phận nghèo khó, chống lại những thua thiệt, cả ngàn ngàn con người quánh lại với nhau như thế, như cát thế, còn sợ chi bom đạn, sợ chi giông bão, sợ chi tai ương. Ba tôi, mạ tôi, dì tôi, cậu tôi, anh tôi… bà con làng xóm của tôi và cả tôi- những hạt cát NGƯỜI bên những hạt cát NGƯỜI, qua ngày, qua năm, tầng tầng lớp lớp trường tồn mãi như những động cát kia kìa. SỐNG.

Trên cát là phi lao. Những cây phi lao trên cát quê tôi là những cây lạ. Thân cây mọc không cao, cũng không thẳng. Gió bão chà đi xát lại, nắng nóng nung chín cả vỏ cây. Có lẽ thế, những thân cây phi lao như lưng những cụ già, da dẻ sần sùi, thân cuồn cuộn thành từng khúc, từng đụn, nhìn gân guốc, nhìn vừa thấy thương vừa thấy kính phục cái sức chịu đựng bền bỉ, gan góc, chai lỳ trước sự khắc nghiệt tột đỉnh của môi trường và khí hậu. Có những gốc phi lao chỉ còn sót lại mấy chỏm lá xanh, còn nữa là thân cành, còng queo, đầy thương tích qua nhiều lần gãy đổ, nhưng rễ cây thì choãi ra, vươn dài, bám sâu trong cát. Có những gốc phi lao chồng chất mấy gốc phi lao liền, cây này trồng nối cây kia, nhiều thế hệ cây cùng chung một gốc, đó là dấu vết của bàn tay con người trồng phi lao chắn cát, trồng đi trồng lại, cây này chết trồng cây khác, những cây tưởng chết lại cố sống, thành ra mới xuất hiện nhiều gốc phi lao mọc chen nhau ở một nơi. Những thân cây phi lao già bao giờ cũng lấm lem cát. Những hạt cát bay tới chen vào lấp đầy những vỏ cây sần sùi, khô cháy. Có những gốc cây già quá thì chết. Người làng đào những gốc cây ấy về làm củi đun. Có những buổi trưa, thời bé, tôi đi học về gọi mạ không thấy. Chạy ra sau cát. Từ xa, đã thấy tấm lưng cong gập của mạ với cái cuốc chim mòn vẹt trong tay, mạ hì hục đào những gốc cây phi lao chết về làm củi. Mạ gầy gò, da dẻ sần sùi như vỏ cây phi lao già, hai bàn tay chai sần, run run nâng cán cuốc bổ mạnh xuống thân cây. Mỗi lần thế, những giọt mồ hôi của mạ rơi xuống theo, tan khô trên cát.

Con gái con trai làng cát lớn lên, yêu, những nụ hôn đầu đời vương những hạt cát trên bờ môi, những hạt cát làm chứng những cuộc tình. Yêu thương nhau, cát là chăn đệm, là giường chiếu, là cả không gian êm như nhung lụa. Giận hờn nhau, cát là chỗ để chôn chân, để giẫy đạp, để gục mặt vào đấy mà khóc, mà kể lể, nước mắt xuống cát thấm thật nhanh, ráo hoảnh. Cát che chắn sự hờn giận, vo lại những câu giận dỗi, để rồi, mở ra một sự bao dung bát ngát giữa người với người. Phải chăng vì thế, người quê cát của tôi nói năng thô mộc, to tát, thẳng băng, giận nói giận, thương nói thương, thương thì trường tồn, thủy chung như cát, giận thì bị gió thôi qua đi, cho qua mọi sự vướng bận, lại yêu thương, quấn quýt nhau như cát với cát.

Cát trắng quá nên cánh đồng không xanh nỗi. Quê tôi vật vã theo từng bữa ăn. Không đủ gạo thì rau cháo, khoai sắn. Nhưng để nuốt được rau cháo khoai sắn hàng ngày, hàng tháng, hàng năm, suốt đời phải có cách gì chứ. Cát mở đường cho người nghèo quê cát bằng những thẻo đất cát ẩm trồng ớt. Mùa hè, cát trắng, ớt đỏ, những khoảnh đỏ đan nhau dọc chân những triền cát, như những tấm thảm nhung, nhìn mê mẩn. Bữa ăn kèm ớt, cái vị cay làm người làng quên đi cái thiếu. Một quả ớt, một nhúm muối, có thể nuốt được mấy bát khoai, mấy củ sắn, một bát canh rau. Đời này truyền đời kia, thiếu ăn thì phải ăn ớt để bù cái ngon. Lâu thành quen. Nay trong bữa ăn của làng, không có ớt là không thành hương, thành vị. Âu đó cũng là sự bù đắp của cát.

Cát trắng, gió lào, bão lũ, chiến tranh, sự khắc nghiệt ấy mài dũa cho người làng cát tôi ý chí sống, niềm tin sống. Đến như con trai làng cát đã yêu là yêu đến chết, yêu tận cùng, có đuổi, có đánh, có xô, có đạp cũng lao vào yêu, không bỏ, không quay lưng, không chịu thua. Đến như đói thì chịu nhịn một bữa, hai bữa, ba bữa, để tìm cho ra cái ăn, dù phải đào phải húc, phải cào phải cấu, phải giành phải giật cũng không chịu buông tay đầu hàng số phận. Đến như sự học, dù ăn khoai, ăn cháo, dù nhịn mặc, nhịn ăn, đã học là học tới cùng, học không thua ai, học cho tới khi thành danh thành phận, học cho tới ngày về lại làng, đàng hoàng mà bước trên cát, đàng hoàng mà đứng trên cát, đàng hoàng mà chết trên cát, đàng hoàng suốt cuộc đời.

Tôi vẫn thường ra mộ ba mẹ tôi thắp hương, bất kể ngày rằm, bất kể ngày giỗ, ngày lễ, ngày tết, hễ thấy nhớ ba nhớ mẹ là tôi chạy ra động cát, mang theo cả ấm trà, cả manh chiếu, rồi thắp hương, rồi trải chiếu, pha trà, ngồi nói chuyện huyên thuyên trên trời dưới biển với ngôi mộ ba mẹ. Và tôi nhìn thấy hình như dưới những ngôi mộ này còn là ngôi mộ khác, dưới những ngôi mộ khác còn là lớp lớp những ngôi mộ khác nữa. Động cát chất chứa bao nhiêu ngôi mộ, bao nhiêu thân xác, bao nhiêu hồn vía nhiều đời của người làng tôi. Và trên cát, lại lớp lớp thế hệ khác, như những mầm sống, như chồi cây xương rồng, tiếp tục vươn lên, tiếp tục đâm chồi và sống.

Sau những cơn mưa, cát phẳng lỳ, in rất rõ những dấu chân bé thơ chạy trên mặt cát, in rất rõ những dấu chân bước loạng choạng, run run của người già trên mặt cát, in rất rõ cả những bàn tay yêu chập vào nhau trên mặt cát, in rất rõ cả những dấu chân con nhông chạy kiếm ăn trên cát. Sau đó là nở xòe những thân nấm cát, trắng muốt. Sau đó là những tiếng gió thổi vu vơ, thổi nhẹ mát trên những gợn sóng cát đã đẫm nước. Và hình như có một đôi dấu chân con gái con trai, in đậm, xê dịch, lúng túng, hồ hởi, vồ vập nhau sau một gốc cây phi lao già.

Ngày ba mạ tôi mất, huyệt cát chôn ba mẹ bên chân tôi, cảm giác người sống và người ra đi sao gần quá, gần tới mức hình như cái chết không tồn tại ở miền cát này, chỉ có sự sống nối sự sống, sự sống trên cuộc đời vẫn liên kết, nối mãi với sự sống dưới cát kia, khăng khít, thương yêu, mãi mãi trường tồn như vậy. Vì thế, ở làng cát quê tôi, cái chết là cách đã đến lúc người ta đi vào cát thôi, đi sâu vào cát thôi, thế thôi, chứ không phải chết.

Tôi tin như thế.